\n

Czas epidemii wpłynął istotnie na funkcjonowanie wszystkich ludzi. W celu zapewnienia ochrony zdrowia jednostek i całego społeczeństwa ogłoszone zostały liczne ograniczenia oraz rekomendacje dotyczące zapobiegania zachorowaniom. Jednym z podstawowych elementów profilaktyki są obecnie maseczki ochronne, rękawice oraz częste mycie i dezynfekowanie rąk. Wszystkie te elementy pomagają zmniejszyć liczbę zachorowań jednak stanowią też duże wyzwanie dla osób z zaburzeniami ze spektrum autyzmu i nie tylko.

Noszenie maseczek ochronnych

Dotyk, tekstura i pozostawienie nowego elementu na twarzy stanowi poważne wyzwanie. Noszenie maseczki może być przyczyną pobudzenia oraz irytacji, a także problemów z wrażliwością szczególnie w przypadku zaburzeń przebiegających z nadmierną reakcją na bodźce dotykowe. Istotnym problemem jest również widok innych osób noszących maseczki, który może prowadzić do wystąpienia stanów lękowych oraz fobii. Osoby z zaburzeniami ze spektrum autyzmu niejednokrotnie wymagają dodatkowego czasu na oswojenie się z noszeniem maseczki czy też rękawic ochronnych, tak aby stały się one elementem ich codzienności. Należy zauważyć, że zakryte usta u innych osób uniemożliwiają czytanie z ruchu warg osobom niedosłyszącym co również stanowi znaczne utrudnienie w codziennym funkcjonowaniu.

Częste mycie rąk

Higiena rąk to bardzo ważny element profilaktyki zmniejszający ryzyko zakażenia. Dla niektórych osób nadwrażliwych na kontakt z wodą jest to kolejne wyzwanie. Osoby nadwrażliwe mogą celowo unikać kontaktu z wodą ze względu na znaczny dyskomfort i uczucie niepokoju.

Dystans społeczny

Ze względu na zalecany dystans między ludźmi w miejscach publicznych do wielu obiektów można dostać się po długim czasie oczekiwania w kolejce. Oczekiwanie w kolejce w zmiennych warunkach, często przez dłuższą chwilę jest z pewnością frustrujące dla wszystkich, jednak dla osób szczególnie wrażliwych lub z ADHD może to być bardzo trudne wyzwanie.

Czas epidemii i izolacji społecznej jest trudny dla wszystkich, jednak warto mieć na uwadze osoby z niepełnosprawnością czy też osoby o specjalnych potrzebach dla których funkcjonowanie w tak zmienionej rzeczywistości jest jeszcze trudniejsze, a czasami wręcz nie do zniesienia.

Źródło: https://www.tes.com/news/what-face-masks-public-mean-autistic-pupils

Autyzm – objawy i szczególne wymagania. Co twórcy popularnej gry wprowadzili, aby pomóc dzieciom z zaburzeniami ze spektrum autyzmu?

Objawy autyzmu to między innymi trudności w utrzymywaniu relacji społecznych oraz nawiązywaniu kontaktu. Relacje z otoczeniem mogą stać się problemeatyczne zarówno w świecie rzeczywistym jak i w przestrzeni wirtualnej. Objawy autyzmu mogą przekładać się na utrudnione funkcjonowanie w relacjach z użytkowanikami poznanymi online. Twórcy popularnej gry Minecraft postanowili stworzyć osobny serwer posiadający udogodnienia dla osób z zaubrzeniami ze spektrum. Autcraft to według twórców ,,bezpieczny wirtualny plac zabaw” którym rządzą specyficzne reguły. Modyfikacje gry polegają przede wszystkim na tworzeniu bezpiecznej przestrzeni społecznej, filtrowaniu doświadczeń oraz pobudzaniu wyobraźni. W grze Minecraft użytkowicy zobowiązani są do przestrzegania obowiązujących zasad, które zostały dopracowane i uszczegółowione w wersji dla osób z autyzmem.

Jedną z modyfikacji jest zawężenie możliwości interakcji z nieznanymi użytkownikami. W Autcrafcie istnieje możliwość oznaczenia terenu jako własnego, co nie pozwala innym graczom na niszczenie pracy użytkownika z autyzmem. Objawy autyzmu mogą nasilać się w sytuacji niepożądanych interakcji społecznych, dlatego ta modyfikacja może okazać się bardzo korzystna.

Zmodyfikowana wersja gry jest również nastawiona na szczególne potrzeby użytkowników. W Autcrafcie możemy wpierać rozwój umiejętności społecznych poprzez zasady dotyczące pomocy i życzliwości wobec innych użytkowników. Na platformie obecne są na przykład skrzynie społeczne, w których użytkownicy mogą zostawiać nie potrzebne im przedmioty dla innych graczy. Objawy autyzmu często powodują, że dziecko jest w stanie nawiązywać kontakty z ograniczona ilością osób. Bezpieczna przestrzeń Autcrafta pozwala na wspólne zabawy w wirtualnej rzeczywistości z ograniczoną liczba osób wybranych samodzielnie. Postacie w grze pozbawione są wyrazu twarzy oraz specyficznej mowy ciała co pozwala użytkownikom z autyzmem lepiej odnaleźć się w interakcjach społecznych. Komunikacja odbywa się na uproszczonych zasadach – poprzez ograniczone menewry wykonywane przez postać.

W Autcrafcie istnieje również wiele innych modyfikacji ułatwiających korzystanie z serwera osobom z autyzmem. Twórcy podkreślają, że objawy autyzmu mogą przekładać się na utrudnione korzystanie z wielu form rozrywki związanej z interakcjami społecznymi, dlatego konieczne było stworzenie dla nich bezpiecznej przestrzeni wirtualnej. Źródło: http://theconversation.com/how-a-minecraft-world-has-built-a-safe-online-playground-for-autistic-kids-12449

W USA, w stanie Illinois powstał specjalny obóz dla dzieci z niepełnosprawnościami. Jak wynika z raportów mniej niż 20% dzieci z autyzmem i 10% osób z zespołem Downa uczy się jazdy na rowerze. Nauka jazdy na rowerze może wspierać funkcjonowanie poznawcze dziecka, a także być źródłem przyjemności. Liczne badania potwierdzają pozytywny wpływ aktywności fizycznej na rozwój i samopoczucie dzieci. Dodatkowo, nauka nowej czynności wspiera rozwój intelektualny i buduje pewność siebie.

Jak twierdzą opiekunowie, wielu rodziców ma obawy przed zapisaniem dziecka na obóz. Obawa przed fizycznymi ograniczeniami dziecka często powoduje ograniczenie jego udziału w aktywnościach. Dzięki specjalnie przeszkolonej kadrze oraz dostosowanym pojazdom nauka jazdy na rowerze staje się możliwa. Organizatorzy obozu apelują, że codzienne małe sukcesy i drobne kroki mogą stać się droga do wielkich zwycięstw w życiu dziecka zmagającego się z niepełnosprawnością. 

Źródło: https://www.wsls.com/news/virginia/roanoke/camp-teaches-children-with-disabilities-how-to-ride-a-bike

Plac zabaw to jedno z wielu miejsc, z których osoba z niepełnosprawnością często nie może w pełni korzystać. Nowoczesne technologie powinny zapewniać równy dostęp do różnych przestrzeni rekreacyjnych. Innowatorskie projekty uwzględniają nie tylko osoby poruszające się na wózku inwalidzkim ale również z lękami, autyzmem czy niedowidzeniem. 

Place zabaw to szczególne miejsca, które powinny zostać stosowanie zmodernizowane aby uniknąć wykluczenia społecznego dzieci z niepełnosprawnościami. Korzyści z takich innowacji mogą być bardzo duże. Jak wynika z badania przeprowadzonego przez czasopismo edukacyjne Physical & Health Canada, dzieci z niepełnosprawnością są prawie czterokrotnie rzadziej aktywne fizycznie niż inne dzieci. Ponadto, ponad połowa młodych niepełnosprawnych ma niewielu bliskich przyjaciół. Oba problemy wynikają częściowo z trudności w dostępie do obiektów rekreacyjnych. Udział dzieci z niepełnosprawnościami we wspólnych zabawach może przynieść korzyści również grupie sprawnej fizycznie. 

Jeden z innowacyjnych projektantów – Adam Bienenstock do budowy przystępnych placów zabaw wykorzystuje w większości materiały naturalne. Pnie przewróconych drzew czy też naturalny piasek w koncepcji autora mają zachęcać do zabawy na powietrzu. Ponadto, struktura naturalnych elementów placu zabaw pomaga osobom z niewykształconymi systemami sensorycznymi lepiej angażować ich zmysł dotyku, percepcję głębi i koordynację ręka-oko. W Kanadzie, do 2022 roku planowana jest budowa ,,naturalnych” placów zabaw w każdej prowincji. 

Obecnie, powstaje wiele innowacyjnych projektów umożliwiających korzystanie z obiektów rekreacyjnych osobom z niepełnosprawnościami. Modernizacje architektoniczne pod kątem dostępności dla osób z niepełnosprawnościami powinny dotyczyć wszystkich przestrzeni użytku publicznego. 

Źródło: https://www.theglobeandmail.com/life/home-and-design/article-playgrounds-can-alienate-children-with-disabilities-now-theyre/?fbclid=IwAR1IeozaH_LjKgRYVQVu2DKyt5PUTJfUQrK3lUJoNpwOQaFUPcxPNZcm8fg

Autyzm to zaburzenie rozwojowe stwierdzane zazwyczaj u dzieci. Przejawia się najczęściej jako grupa zaburzeń w zakresie zachowania. Objawy mogą mieć szerokie spektrum oraz różne nasilenie. Ze względu na różnorodność symptomów do zaburzeń ze spektrum autyzmu zalicza się autyzm, zespół Aspergera, niespecyficzne całościowe zaburzenia oraz dezintegracyjne zaburzenie dziecięce. Zaburzenia ze spektrum autyzmu należą do stosunkowo częstych przypadków. Współczynnik chorobowości dla autyzmu klasycznego wynosi 30/10 000 osób zdrowych. Zaburzenie występuje częściej u chłopców. W ostatnich latach stwierdza się, że chorobowość zwiększyła się jednak prawdopodobnie w wyniku udoskonalenia kryteriów diagnostycznych.

Przyczyny zaburzeń ze spektrum autyzmu

Przyczyny powstawania autyzmu nadal nie są dokładnie poznane. Prawdopodobnie przyczynia się do tego duże zróżnicowanie grupy chorych pod względem objawów. Wśród przyczyn wymienia się czynniki środowiskowe oraz genetyczne. Z autyzmem wiąże się również oddziaływania prenatalne takie jak:

Do niedawna przypuszczano, że na rozwój autyzmu mogły mieć wpływ szczepionki skojarzone MMR. Analiza wiarygodnych badań oraz dane epidemiologiczne przyczyniły się jednak do odrzucenia tej tezy. Obecnie autyzm rozpatrywany jest głównie jako zaburzenie neurobiologiczne o podłożu genetycznym. Podkreśla się również fakt oddziaływania czynników środowiskowych. Wśród hipotez dotyczących wpływu środowiska wymienia się związki chemiczne, stres czy duże dawki witaminy D. Hipotezy te wymagają jednak dalszych badań.

Objawy autyzmu

Leczenie

Leczenie autyzmu powinno mieć charakter interdyscyplinarny. W leczeniu farmakologicznym stosuje się leki łagodzące stany napięcia nerwowego, leki na bezsenność lub inne w zależności od objawów. Chory powinien również zostać objęty opieką psychologa, a w terapii powinna uczestniczyć cała rodzina.

Piśmiennictwo:

Langauer-Lewowicka H., i wsp. Autyzm – środowiskowe czynniki ryzyka. Medycyna Środowiskowa – environmental Medicine 2016, Vol. 19, no. 2, 19-23

American Psychiatric Association: Diagnostic and statistical manual of mental disorders. Text Revision, 4th Ed. Washington, DC: American Psychiatric Association, 2000

Turner L.M., Stone W.L., Pozdol S.L., Coonrod E.E.: Follow up of children with autism spectrum disorders from age 2 to age 9. Autism, 2006; 10: 243–265