\n

Czym jest demencja?

Demencja – czyli otępienie, jest wywołana chorobą mózgu, zwykle przewlekłą lub postępującym przebiegu. Charakteryzuje się licznymi zaburzeniami wyższych czynności korowych, takich jak: pamięć, myślenie, orientacja, rozumienie, liczenie, język, zdolność uczenia się, ocena.

Co powoduje demencję?

W większości przypadków nie znamy przyczyn wystąpienia u ludzi demencji. Do najczęstszych form demencji należą:

Choroba Alzheimera jest najczęstszą formą demencji, która występuje w mniej więcej dwóch trzecich ogólnej ilości jej przypadków. Powoduje ona stopniowe pogarszanie się zdolności percepcyjnych. Często, jej pierwszym objawem jest osłabienie pamięci. Chorobę Alzheimera charakteryzują dwie zmiany w obrębie mózgu: złogi amyloidowe oraz kłębki neurofibrylarne. Złogi są niewystępującymi w zdrowym mózgu bryłkami białka o nazwie beta amyloid. Kłębki są wiązkami poplątanych włókienek zbudowanych z białka w postaci określanej mianem tau. Złogi i kłębki uniemożliwiają komunikację między komórkami nerwowymi i przyczyniają się do ich obumierania.

Demencja naczyniowa oznacza pogorszenie się percepcji. Wywołują ją uszkodzenia naczyń krwionośnych w obrębie mózgu. Może ją zapoczątkować pojedynczy udar, albo kilka udarów, do których doszło w ciągu pewnego okresu czasu. Demencję naczyniową diagnozuje się wówczas, kiedy mam dowód schorzenia naczyniowego w obrębie mózgu oraz kiedy występuje pogorszenie się percepcji utrudniające osobie wykonywanie jej codziennych zadań. Objawy demencji mogą wystąpić nagle po udarze, albo mogą stopniowo się nasilać w miarę pogarszania się stanu naczyń krwionośnych. Symptom demencji naczyniowej zależą od lokalizacji i rozmiaru uszkodzenia mózgu. Może ona wpływać jedynie na jedną, bądź na więcej określonych funkcji percepcyjnych. Demencja naczyniowa może przypominać chorobę Alzheimera. Kombinacja choroby Alzheimera i demencji naczyniowej jest dość częsta.

Otępienie z ciałkami Lewy’ego cechuje obecność ciałek Lewy’ego w mózgu. Ciałka te są niewystępującymi w zdrowym mózgu bryłkami formy białka określanej mianem alphasynuklein narastającymi wewnątrz komórek nerwowych. Zmiany te występują w określonych rejonach mózgu. Wywołują one zmiany w sposobie poruszania się, myśleniu oraz zachowaniu.

Osoby, u których wystąpiło otępienie z ciałkami Lewy’ego mogą doświadczać znacznych wahań w zakresie poziomu ich uwagi i myślenia. W krótkim okresie mogą one przechodzić ze stanu nieomal normalnego do bardzo znacznych zakłóceń w obrębie tej samej funkcji. Często występującym tutaj objawem są także halucynacje wzrokowe.

Oprócz otępienia z ciałkami Lewy’ego znane są trzy inne zbliżone do niego choroby:

– Demencja z ciałkami Lewy’ego

– Choroba Parkinsona

– Demencja towarzysząca chorobie Parkinsona

Kiedy objawy w zakresie poruszania się osoby pojawiają się jako pierwsze, często diagnozuje się chorobę Parkinsona. W miarę rozwoju choroby Parkinsona, u większości chorych występują objawy demencji. Kiedy objawy w zakresie percepcji pojawiają się jako pierwsze, stawia się diagnozę demencji z ciałkami Lewy’ego. Otępienie z ciałkami Lewy’ego czasami występuje jednocześnie z chorobą Alzheimera i/lub demencją naczyniową

Otępienie czołowo-skroniowe jest wywołane postępującym zmianami zwyrodnieniowymi w obrębie płatów czołowych i przednich części płatów skroniowych mózgu. Objawy często pojawiają się u osób w wieku pięćdziesięciu kilku do sześćdziesięciu kilku lat, ale mogą też wystąpić wcześniej. Otępienie czołowo-skroniowe występuje w dwóch głównych postaciach: czołowej (ze zmianami w obrębie zachowania i osobowości) oraz skroniowej (upośledzenie zdolności wysławiania się). Często obie te postaci występują jednocześnie.

Ponieważ płaty czołowe mózgu odpowiadają za ocenę sytuacji oraz społeczne zachowania, osoby z demencją czołowoskroniową mogą mieć trudności z utrzymaniem zachowania akceptowanego przez społeczeństwo. Mogą być nieuprzejme, zaniedbują normalne obowiązki, nie potrafią powstrzymać się od pewnych czynności i powtarzają je, są agresywne, często nie mają hamulców i działają pod wpływem impulsu. Znane są dwie główne postaci skroniowego (językowego) wariantu demencji czołowo-skroniowej. Demencja semantyczna oznacza stopniową utratę świadomości znaczenia słów, problemy z ich wyszukiwaniem, zapamiętywaniem imion osób oraz trudności z rozumieniem wypowiedzi. Postępujący zanik zdolności do mówienia, także niepłynnego i zdolności rozumienia mowy (afazja) występuje rzadziej.

Jakie są wczesne objawy demencji?

Wczesne objawy demencji mogą być mało uchwytne, niewyraźne i nie od razu oczywiste. Niektóre częste objawy to:

Jakie są etapy otępienia?

ZABURZENIAOTĘPIENIE ŁAGODNEOTĘPIENIE UMIARKOWANEOTĘPIENIE ZNACZNE
PAMIĘĆ trudność zapamiętania nowych informacji utrudnia codzienną aktywność zaburzenia pamięci krótko- i długotrwałej istotnie ogranicza samodzielność nie pamięta imion bliskich osób całkowicie niesamodzielny
ZACHOWANIE niewielkie zmiany osobowości, możliwa depresja, apatia, drażliwość nasilone objawy apatii lub drażliwości, możliwa depresja dominuje apatia, obojętność, czasem agresja
WZROKOWO-PRZESTRZENNEpoczątkowe trudności w rysowaniu i samodzielnym poruszaniu się wyraźne błędy w rysowaniu, poruszanie się poza domem tylko pod opieką nie potrafi rysować, wrócić do domu, ubierać się samodzielnie
JĘZYK rozumienie mowy prawidłowe, trudności w doborze słów trudności w rozumieniu mowy i doborze słów brak rozumienia mowy, ubogie słownictwo
WYKONAWCZEniewielkie trudności w liczeniu, zakupach, stałych opłatach znaczne zaburzenia w zarządzaniu pieniędzmi nie wykonuje podstawowych czynności higienicznych

Leczenie demencji

W chwili obecnej większości postaci demencji nie można leczyć Jak przekonano się jednak, pewne leki łagodzą niektóre jej objawy. Bardzo ważne jest, by osoby z demencją otrzymywały pomoc ze strony ich rodzin, przyjaciół, opiekunów, psychologa, psychoterapeuty, lekarzy. Może to pomóc w radzeniu sobie z tym schorzeniem.

Gdzie szukać pomocy?

Miejsca, gdzie można otrzymać pomoc:

Artykuł został przygotowany przez Sylwię Raciborską – dyplomowanego psychologa, który w każdą środę, w godzinach: 18.00-19.00 prowadzi prywatne, bezpłatne porady psychologiczne na naszej stronie www.stopbarierom.pl.

Bibliografia:

Broszura Alzheimer, Samodzielny Publiczny Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej „Sanatorium” im. Jana Pawła II w Górnie ul. Rzeszowska 5, 36-051 Górno.

Helpsheet-AboutDementia01-WhatIsDementia_polish

https://www.alzheimerija.pl/faq.html

Światowa Organizacja Zdrowia opublikowała na swojej stronie artykuł przedstawiający niepełnosprawność w niecodziennym wydaniu. W artykule opisano kilka faktów związanych z niepełnosprawnością o których warto wiedzieć.

Według Światowej Organizacji Zdrowia osoby z niepełnosprawnością należą do najbardziej zmarginalizowanych grup na świecie. Niepełnosprawność wiąże się z gorszymi wynikami zdrowotnymi, niższymi osiągnięciami edukacyjnymi, mniejszym udziałem gospodarczym i wyższym poziomem ubóstwa. Jak można przeczytać w artykule Ludzie są niepełnosprawni przez społeczeństwo, a nie tylko przez swoje ciała. Bariery te można pokonać, jeśli rządy, organizacje pozarządowe, specjaliści i osoby niepełnosprawne oraz ich rodziny będą współpracować.

Szacuje się, że niepełnosprawność dotyka ponad miliarda osób na świecie co odpowiada około 15% populacji. Około 110-190 milionów osób dorosłych znajduje się w grupie osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Liczba osób z niepełnosprawnością wykazuje tendencję wzrostową. Osoby z niepełnosprawnością stanowią dużą część populacji ogólnej jednak często nie otrzymują odpowiedniej opieki zdrowotnej. W porównaniu do populacji osób bez niepełnosprawności, niepełnosprawni nawet cztery razy częściej doświadczają złego traktowania w opiece zdrowotnej lub też odmowy świadczeń.

Według doniesień, dzieci z niepełnosprawnością częściej nie uczęszczają do szkoły niż dzieci pełnosprawne. Dysproporcje oraz luki w organizacji edukacji przekładają się na znaczne zmniejszenie odsetka dzieci z niepełnosprawnością uczęszczających do szkół szczególnie w biedniejszych krajach.

Osoby z niepełnosprawnością częściej pozostają bez zatrudnienia niż osoby pełnosprawne. Wśród przyczyn braku zatrudnienia osób niepełnosprawnych wymienia się uprzedzenia i obawy pracodawców związane z zatrudnianiem osób z niepełnosprawnością lub też brak chęci niepełnosprawnych pracowników do podjęcia pracy. W populacji osób niepełnosprawnych stwierdza się również większą podatność na ubóstwo. Ze względów finansowych osoby z niepełnosprawnością częściej zmuszone są do życia w gorszych warunkach, tj. bez odpowiedniej ilości produktów spożywczych, czystej wody pitnej czy też gorszych warunkach sanitarnych. W wielu przypadkach, niepełnosprawność nie jest przeszkodą w samodzielnym funkcjonowaniu w społeczeństwie, dlatego należy dbać o zaspokajanie potrzeb i zwiększanie dostępności wszystkich przestrzeni społecznych dla niepełnosprawnych.

Źródło: https://www.who.int/features/factfiles/disability/en/

Zdaniem niektórych, osoby z niepełnosprawnością to zapomniana i często pomijana grupa na świecie. Trudności w codziennym życiu sprawiają im nieprzystosowane budynki, nierówne drogi, ale również jak się okazuje niepasujące ubrania…

Bowersox to przedsiębiorca, który zbudował od podstaw dział w przemyśle odzieżowym dedykowany osobom z Zespołem Downa. Marka Downs Designs zajmuje się tworzeniem odzieży w rozmiarze i kształcie dostosowanym do osób z Zespołem Downa.

Kształt oraz rozmiar ciała u osób z zespołem Downa często odbiegają od ogólnie przyjętej normy, przez co zakup spodni spełniających oczekiwania może okazać się bardzo trudny. Dodatkowo, osoby chore, ze względu na pewne ograniczenia intelektualne bądź fizyczne mogą mieć trudności z ubieraniem, zapinaniem czy też użytkowaniem ,,zwykłych spodni”. Marka Down Designs produkuje znane wszystkim rodzaje i modele spodni uwzględniając specjalne potrzeby osoby z niepełnosprawnością. Wszystkie jeansy, khaki i czarne spodnie marki mają elastyczny pas, szlufki na pasek, nogawki o krótszych proporcjach i inne udogodnienia, które upraszczają użytkowanie odzieży.

W branży odzieżowej skierowanej na potrzeby osoby z niepełnosprawnością zaistniała również projektantka mody Mindy Scheier. Kierowana prośbą syna cierpiącego na dystrofię mięśniową wymagającą noszenia ortezy postanowiła wprowadzić nowy rodzaj odzieży dla dzieci z niepełnosprawnością. Jedynym rodzajem spodni, które umożliwiały choremu dziecku swobodne poruszanie się były luźne spodnie dresowe. Nie istniał wówczas rodzaj spodni, który spełniałby specjalne potrzeby chorych dzieci i był jednocześnie modny oraz stosowny do różnych okazji. Mindy zaprojektowała spodnie z paskami na rzepy od dołu do kolana i zamieniła zamek na łatwiejsze zapięcia. W efekcie jej syn mógł nosić eleganckie spodnie i samodzielnie korzystać z toalety.

Obecnie, rynek odzieży projektowanej dla potrzeb osoby z niepełnosprawnością staje się coraz większy. Rosnąca liczba firm oferuje wśród swoich produktów odzież zapewniającą wygodę i samodzielność, ale również styl i godność osobom niepełnosprawnym.

Źródło: https://www.mysanantonio.com/news/article/For-people-with-disabilities-finding-clothing-14279234.php

Zmysły słuchu oraz wzroku mają fundamentalne znaczenie – oddziałują na funkcjonowanie człowieka i warunkują jego samodzielność. Niedosłuch stanowi ważną kwestię społeczną biorąc pod uwagę wpływ jaki wywiera na życie konkretnej osoby.

Istotną rolę odgrywa skala tego problemu. Światowa Organizacja Zdrowia oszacowała liczbę osób z niedosłuchem na świecie, na 466 milionów, co stanowi 6.1% populacji. WHO prognozuje, że liczba ta wzrośnie do 630 milionów do 2030 roku oraz 900 milionów do roku 2050.

Typowy obraz kliniczny niedosłuchu związanego z wiekiem to stopniowo narastające obustronne, symetryczne osłabienie słuchu objawiające się na początku złą słyszalnością tonów o wysokiej częstotliwości, upośledzeniem rozumienia mowy, szumami usznymi o nasilającej się dokuczliwości w ciszy – podkreśla Andrzej Kucharski z Katedry i Kliniki Otolaryngologii i Onkologii Laryngologicznej Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, ekspert Fundacji Neuron Plus.

Charakterystyczne jest też złe rozumienie szeptu i mylenie zgłosek bezdźwięcznych. Zaburzenia rozumienia mowy dają o sobie znać szczególnie w utrudnionych warunkach akustycznych; w pomieszczeniach, gdzie występuje pogłos, wiele źródeł dźwięku, hałas itp. Niedostateczną orientację w przestrzeni pogłębiają zaburzenia zdolności lokalizowania źródła dźwięku (tzw. zaburzenia słyszenia kierunkowego).

Trudności z komunikacją z otoczeniem prowadzą do unikania miejsc hałaśliwych, zamykania się w sobie, izolacji oraz spadku aktywności socjalnej. Co z kolei prowadzi do zaburzeń w sferze psychiki i osobowości, spadku aktywności rodzinnej, zawodowej, intelektualnej, pogorszenia samooceny.

Taka osoba często ma też utrudniony dostęp do wielu usług w przestrzeni publicznej i komercyjnej. Funkcjonowanie w miejscach gdzie główną formą komunikacji jest przekaz werbalny np. urzędach, bankach, sklepach bywa dla niedosłyszących ogromnym wyzwaniem. Obsługujący nie zawsze mają wystarczająco czasu, cierpliwości lub umiejętności czy możliwości technicznych, by próbować porozumieć się z niesłyszącymi osobami w inny sposób. – wskazuje przedstawiciel Fundacji.

Często występujący u ludzi starszych brak akceptacji swoich dolegliwości powoduje próby ukrywania ich przed otoczeniem, co w połączeniu z trudnościami w porozumiewaniu się prowadzi do narastania konfliktów.

Zjawiskiem niekorzystnym jest powszechnie występujący brak programu treningu słuchowego dla osób dorosłych, w tym dla seniorów. Publiczne zakłady opieki zdrowotnej jako priorytet przyjmują opiekę nad dziećmi, pozostawiając kwestie pomocy dorosłym na drugim planie – nie tylko w Polsce, ale i na całym świecie.

Od kilkudziesięciu lat, oprócz konwencjonalnego protezowania (korekcji) słuchu, stosuje się z dużym powodzeniem implanty ślimakowe, przeznaczone dla osób z głębokim niedosłuchem lub głuchotą. Badania wykazały, że jest to metoda bardzo skuteczna oraz bezpieczna także u pacjentów powyżej 60-go roku życia. W subiektywnej ocenie pacjentów po roku od operacji wszczepienia implantu rozumienie mowy poprawiło się aż o 180%, słyszenie przestrzenne o 135%, a jakość słyszenia o 98%.  W istotny sposób poprawiła się też ogólna jakość życia – o ok. 33%.

Bibliografia:

Czerniejewska-Wolska H., Kałos M., Sekula A., Piszczatowski M., Rutkowska J., Rogowski M., Zadrożniak M., Szymański M., Klatka J., Durko M. et. al. Quality of life and hearing after cochlear implant placement in patients over 60 years of age. Otolaryngol Pol 2015; 69 (4): 34-39

https://www.who.int/deafness/estimates/en/

Naumann Diagnostyka różnicowa w otorynolaryngologii. Objawy, zespoły i problemy interdyscyplinarne

Skrzypek A., Sekula A., Deryło M., Kuśmierczyk J., Talar M. Ocena niedosłuchu u osób powyżej 60 r.ż. korzystających z aparatów słuchowych. Otolaryngologia polska 68 (2014) 25–29

Veras R., Mattos L. Audiology and Aging: literature review and current horizons Brazilian Journal of Otorhinolaryngology, Volume 73, Issue 1, January–February 2007, Pages 122-128

Raman G., Lee J., Chung M., Gaylor J.M., Sen S., Rao M., Lau J., Poe D.S., Neault M.W.: Effectiveness of cochlear implants in adults with sensorineural hearing loss; Technology Assessment Report; June 17, 2011; Agency for Healthcare Research and Quality (US); 2011 Jun.; http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmedhealth/PMH0073442/pdf/TOC.pdf (z dn. 10.07.2015).

Miller G., Miller C., Marrone N., Howe C., Fain M., Jacob A.; The impact of cochlear implantation on cognition in older adults: a systematic review of clinical evidence; BMC Geriatrics (2015) 15:16.

Artykuł został przygotowany przez Sylwię Raciborską – dyplomowanego psychologa, który w każdą środę, w godzinach: 18.00-19.00 prowadzi prywatne, bezpłatne porady psychologiczne na naszej stronie www.stopbarierom.pl.

Rehabilitacja psychologiczna – specjalistyczne świadczenie zdrowotne polegające na złożonym ciągu oddziaływań psychologicznych i zastosowaniu programów ćwiczeń, dostosowanych do specyficznych trudności pacjenta. Działania te służą rozwijaniu lub przywracaniu sprawności i aktywności życiowej chorych z rozmaitymi dysfunkcjami ośrodkowego układu nerwowego.

Rehabilitacja psychologiczna – polega na udzieleniu osobie niepełnosprawnej pomocy w pokonywaniu oporów psychicznych związanych z niepełnosprawnością oraz w przystosowaniu się do otoczenia. Warunkiem niezbędnym do efektywnego przebiegu kompleksowej rehabilitacji są: akceptacja, motywacja, aktywna postawa, realna ocena swoich możliwości, adaptacja do życia, wypracowanie nowego planu życiowego, psychoterapia, ergoterapia (terapia zajęciowa ; muzykoterapia, psychorysunek, biblioterapia, choreoterapia).

Dlaczego rehabilitacja psychologiczna jest ważna?

Rehabilitacja psychologiczna – jej oddziaływania służą przywracaniu psychicznych czynności, usprawnianiu działania, zwiększaniu aktywności życiowej osoby niepełnosprawnej, poprawie jakości jej życia.

Rehabilitacja psychologiczna towarzyszy leczeniu oraz innym rehabilitacyjnym działaniom, może też być działaniem odbywającym się etapami.

Rehabilitacja psychologiczna – cele

Celem psychologicznych rehabilitacyjnych działań jest doprowadzenie do możliwie największej poprawy w zakresie sprawności psychicznych chorych.

Polski model rehabilitacji medycznej

Rehabilitację medyczną według polskiego modelu Degi cechowały cztery przymiotniki: powszechna, wczesna, kompleksowa i ciągła.

1. Powszechność, czyli dostępność dla wszystkich chorych, odnosi się również do pojęcia interdyscyplinarności – rehabilitacja musi obejmować wszystkie dziedziny medycyny.

2. Wczesne zapoczątkowanie – rozumiane jako usprawnianie pacjenta zarówno przed planowym zabiegiem operacyjnym jak i zaraz po zabiegu w postaci ćwiczeń w łóżku (ćwiczeń oddechowych, izometrycznych, biernych, wspomaganych, czynnych). Wczesne zapoczątkowanie jest również istotną podstawą rehabilitacji wszystkich innych, m.in. neurologicznej – po udarach mózgowych.

3. Kompleksowość. Rehabilitacja znacznej części pacjentów ma charakter leczenia funkcjonalnego – zleconej przez lekarza kinezyterapii, oraz zabiegów fizykalnych, po których pacjent odzyskuje sprawność i powraca do funkcjonowania. W przypadku, gdy uraz bądź schorzenie całkowicie zmienia sytuację życiowa chorego należy wprowadzać rehabilitację kompleksową prowadzoną przez zespół) rehabilitacyjny.

Kompleksowa rehabilitacja wiąże się więc z pojęciem interdyscyplinarności, czyli zakłada udział lekarzy różnych specjalności w zależności od potrzeb.

4. Ciągłość. Rehabilitacja ma być nieprzerwana, jednoczasowo ma być prowadzona rehabilitacja medyczna, zawodowa, społeczna. Ciągłości rehabilitacji oznacza również kontynuację leczenia po opuszczeniu ośrodka szpitalnego, czyli rehabilitację środowiskową.

Bibliografia:

Polski model rehabilitacji medycznej zaakceptowany i zalecany przez WHO; Mariusz Lubecki Katedra i Zakład Historii Nauk Medycznych Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu; Hygeia Public Health 2011, 46(4): 506-515 www.h-ph.pl › pdf › hyg-2011 › hyg-2011-4-506
ptp.org.pl › teksty › Standardy_Zdrowotne

http://idn.org.pl/sonnszz/rehabilitacja_terminy.htm
http://www.praca.ffm.pl/index.php?mod=1&p=24&srw=1&text=140306b